Shloka 13
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
स्वस्त्रीमृतुमतीं गत्वा प्राजापत्यं चरेद्व्रतम् / द्विगुणेन परां नारीं चतुर्भिः क्षत्रियाङ्गनाम्
Transliteration
svastrīmṛtumatīṃ gatvā prājāpatyaṃ caredvratam / dviguṇena parāṃ nārīṃ caturbhiḥ kṣatriyāṅganām
Translation
When one’s own wife has died, one should observe the Prājāpatya vow; for another woman it is doubled, and for a kṣatriya woman it is fourfold (as expiation).
Word by Word
svaone’s own
sva:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-विशेषणम् (indeclinable-like adjective) used in compound sense with strīmṛtumatīm
strīmṛtumatīmhis own deceased wife
strīmṛtumatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootstrī + mṛtumatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); कर्मधारयः ‘mṛtumatī strī’ (a woman who is dead)
gatvāhaving gone (to)
gatvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√gam (धातु) + त्वा (कृत्)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive)
prājāpatyam(the) Prajāpatya (rite)
prājāpatyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprājāpatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); विशेषणम् (of vrata)
caretshould perform/practice
caret:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√car (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
vratamvow/observance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
dviguṇenaby double (measure)
dviguṇena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootdviguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.)/नपुंसकलिङ्ग (n.) instrumental usage, तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg.); द्विगु-समासः; करण-भावः
parāmanother/next
parām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); विशेषणम् (of nārīm)
nārīmwoman
nārīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
caturbhiḥby four (times/units)
caturbhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootcatur (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instr. 3), बहुवचन (pl.); संख्यावाचक-विशेषणम्
kṣatriyāṅganāma Kṣatriya woman
kṣatriyāṅganām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣatriya + aṅganā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः ‘kṣatriyasya aṅganā’