Shloka 57
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
पुनराह यमो यूयं पुत्रमित्र कलत्रकैः / एतस्यैव बलात्सर्वे त्रिदिवं गच्छत द्रुतम्
Transliteration
punarāha yamo yūyaṃ putramitra kalatrakaiḥ / etasyaiva balātsarve tridivaṃ gacchata drutam
Translation
Yama spoke again: “All of you, together with sons, friends, and wives, by the power of this man, go swiftly to Tridiva, the heavenly realm.”
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति/पुनःकालवाचक
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
यूयम्you (all)
यूयम्:
Sambodhana/Prayojya (सम्बोधन/प्रयोज्य)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)
पुत्रwith sons
पुत्र:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instrumental plural)
मित्रwith friends
मित्र:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instrumental plural)
कलत्रकैःwith wives
कलत्रकैः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootकलत्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instrumental plural)
एतस्यof this (one)
एतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
बलात्by the power (of)
बलात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative singular); हेत्वर्थे (by force/by the power of)
सर्वेall (of you)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)
त्रिदिवम्to heaven
त्रिदिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular); तत्पुरुषसमासः—त्रयाणां दिवानां (three heavens) = स्वर्ग
गच्छतgo
गच्छत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण (adverb): शीघ्रार्थक