Shloka 55
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
भवद्भिस्तु कृतं पापं दैवात्सुकृतमप्युत / किमिच्छथ फलं भोक्तुं दुष्कृतस्य शुभस्य वा
Transliteration
bhavadbhistu kṛtaṃ pāpaṃ daivātsukṛtamapyuta / kimicchatha phalaṃ bhoktuṃ duṣkṛtasya śubhasya vā
Translation
You have committed sin, and by divine dispensation some merit too has arisen. Tell me: which fruit do you wish to partake of—the fruit of evil deeds or of auspicious deeds?
Word by Word
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन (Instrumental plural)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
कृतम्done/committed
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कृतं’ = done/committed
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
दैवात्by fate
दैवात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative singular); हेत्वर्थे (by fate/from destiny)
सुकृतम्merit/good deed
सुकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसु + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular); समासः कर्मधारयः—‘सु’ (good) + ‘कृत’ (done)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपवादार्थक
उतand/also
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/विकल्पार्थक
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
इच्छथyou (all) desire
इच्छथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
भोक्तुम्to enjoy/experience
भोक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) + भोक्तुम् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपद-धातु; प्रयोजनार्थे
दुष्कृतस्यof evil deed/sin
दुष्कृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुस् + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular); समासः कर्मधारयः—‘दुस्’ (bad) + ‘कृत’ (done)
शुभस्यof auspicious (deed)/good
शुभस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)