Shloka 13
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
किरातः कश्चिदागत्य तं दृष्ट्वा तु दशांशतः / जहाराविदितस्तेन काष्ठभारं वहन्ययौ
Transliteration
kirātaḥ kaścidāgatya taṃ dṛṣṭvā tu daśāṃśataḥ / jahārāviditastena kāṣṭhabhāraṃ vahanyayau
Translation
A certain Kirāta (forest-dweller) came, saw it, and carried off a tenth part. Unnoticed by Vajra, he went away bearing a load of firewood.
Word by Word
किरातःa Kirāta (hunter/tribesman)
किरातः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कश्चित्someone, a certain
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)
आगत्यhaving come
आगत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ+गम् (धातु) → आगत्य (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having come’
तम्that (pit/thing)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having seen’
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
दशांशतःby a tenth (portion)
दशांशतः:
Pramana (प्रमाण)
TypeIndeclinable
Rootदशांश (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘by a tenth/partly’
जहारhe took away
जहार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अविदितःunknown, unnoticed
अविदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ+विदित (प्रातिपदिक; विद् (धातु) → विदित (क्त))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (of kirātaḥ); नञ्-तत्पुरुष (unknown)
तेनby him (Vajra)
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/सम्बन्ध (by him/to him)
काष्ठभारम्a load of wood
काष्ठभारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठ+भार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः काष्ठस्य भारः (षष्ठी-तत्पुरुष)
वहन्carrying
वहन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवह् (धातु) → वहन् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘carrying’ (conjunctive participle)
ययौwent away
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन