Shloka 37
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
वामया कुब्जया युक्तो रतिनाथो धरायुतः / रमाकान्तो रमोपास्यो रममाणो निशाचरः
Transliteration
vāmayā kubjayā yukto ratinātho dharāyutaḥ / ramākānto ramopāsyo ramamāṇo niśācaraḥ
Translation
Joined with Vāmā, the hunchback (Kubjā), the Lord of Rati is with Dharā, the Earth. Beloved of Ramā and worship-worthy to Ramā, sporting in delight, he is the night-roamer (niśācara).
Word by Word
वामयाwith Vāmā (a woman named Vāmā)
वामया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कुब्जयाwith the hunchback woman
कुब्जया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकुब्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
युक्तःjoined; associated
युक्तः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रतिनाथःlord of Rati
रतिनाथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरति + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
धरायुतःassociated with Dhārā (Earth)
धरायुतः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधरा + युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (‘धरया युतः’ = endowed with/with the Earth)
रमाकान्तःbeloved of Ramā
रमाकान्तः:
Visheshya (विशेष्य/Predicate-noun)
TypeNoun
Rootरमा + कान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘रमायाः कान्तः’ = beloved of Ramā)
रमोपास्यःto be worshipped by Ramā
रमोपास्यः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरमा + उपास्य (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उपास्य’ (gerundive/तव्यत्-प्रत्ययार्थ) = to be worshipped; तत्पुरुषः (‘रमया उपास्यः’ = worshipped by Ramā)
रममाणःsporting; delighting
रममाणः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरम् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (Present Participle/शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आत्मनेपदी-भावः ‘enjoying/sporting’
निशाचरःnight-wanderer
निशाचरः:
Visheshya (विशेष्य/Predicate-noun)
TypeNoun
Rootनिशा + चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (‘निशायां चरति’ = night-wanderer)