Shloka 122
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
तज्जङ्घाप्रपदे वामप्रपदादिविलोमतः / चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्च्य व्याप्य वर्ष्मणि
Transliteration
tajjaṅghāprapade vāmaprapadādivilomataḥ / cakreśīṃ nyasya cakraṃ ca samarcya vyāpya varṣmaṇi
Translation
On that shin and on the sole of the foot, and then from the left sole in reverse order: install the Lady Cakreśī and also the cakra, worshipping duly, and let it pervade the whole body.
Word by Word
तत्-जङ्घा-प्रपदेon that shin/leg’s forepart (instep region)
तत्-जङ्घा-प्रपदे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + जङ्घा (प्रातिपदिक) + प्रपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तस्य जङ्घायाः प्रपदे)
वाम-प्रपद-आदि-विलोमतःin reverse order starting from the left instep etc.
वाम-प्रपद-आदि-विलोमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवाम (प्रातिपदिक) + प्रपद (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + विलोमतस् (अव्यय)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययार्थे ‘विलोमतः’ (adverb: in reverse order) ‘starting from the left instep etc.’
चक्रेशीम्Cakreśī (goddess)
चक्रेशीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्रेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
न्यस्यhaving placed
न्यस्य:
Kriyā (क्रिया—पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootनि-√अस्/न्यस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund, ल्यप्); ‘having placed’
चक्रम्disc (chakra)
चक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
समर्च्यhaving worshipped
समर्च्य:
Kriyā (क्रिया—पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootसम्-√अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having worshipped’
व्याप्यhaving pervaded/covered
व्याप्य:
Kriyā (क्रिया—पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootवि-√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having pervaded/covered’
वर्ष्मणिon the body
वर्ष्मणि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन