Shloka 1
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच प्रविश्य तु जपस्थानमानीय निजमासनम् / अभ्युक्ष्य विधिवन्मन्त्रैर्गुरूक्तक्रमयोगतः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge lalitopākhyāne tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ hayagrīva uvāca praviśya tu japasthānamānīya nijamāsanam / abhyukṣya vidhivanmantrairgurūktakramayogataḥ
Translation
Thus, in the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, in the latter section, in the Lalitā narrative, the forty-third chapter. Hayagrīva said: “Entering the place of japa, bringing his own seat, he duly sprinkled it with mantras, in the yogic sequence taught by the Guru…”
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/वाक्यसूचक (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)
श्रीvenerable, sacred
श्री:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, अव्ययवत्-पूर्वपद (honorific prefix used as adjective)
ब्रह्माण्डमहापुराणेin the Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
ब्रह्माण्डमहापुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड + महापुराण (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: 'ब्रह्माण्डस्य महापुराणम्'
उत्तरभागेin the latter section
उत्तरभागे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootउत्तर + भाग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'उत्तरः भागः' (कर्मधारय-भाव)
ललितोपाख्यानेin the Lalitā-upākhyāna (episode)
ललितोपाख्याने:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootललिता + उपाख्यान (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'ललितायाः उपाख्यानम्'
त्रिचत्वारिंशःforty-third
त्रिचत्वारिंशः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootत्रि + चत्वारिंशत् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक विशेषण (ordinal sense)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; 'having entered'
तुthen, indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्यसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोध/अन्वयार्थक निपात (particle)
जपस्थानम्the place for japa (recitation)
जपस्थानम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootजप + स्थान (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'जपस्य स्थानम्'
आनीयhaving brought
आनीय:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; 'having brought'
निजम्one's own
निजम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
आसनम्seat
आसनम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अभ्युक्ष्यhaving sprinkled
अभ्युक्ष्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootअभि + उक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; 'having sprinkled'
विधिवत्according to rule, duly
विधिवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
गुरूक्तtaught by the guru
गुरूक्त:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootगुरु + उक्त (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-तत्पुरुष-पूर्वपद; 'गुरुणा उक्त' (past passive participle used adjectivally)
क्रमsequence, order
क्रम:
सम्बन्ध (Genitival relation within compound)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
योगतःaccording to the method
योगतः:
हेतु/प्रकार (Reason/Manner)
TypeIndeclinable
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): योगतः = 'by/according to the method'