Shloka 85
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
अर्चयेत महालक्ष्मीमनुकूलाङ्गनासखः / गुरुस्त्रिवारमाचारं कथयेत्कलशोद्भव
Transliteration
arcayeta mahālakṣmīmanukūlāṅganāsakhaḥ / gurustrivāramācāraṃ kathayetkalaśodbhava
Translation
Let one worship Mahālakṣmī with a kindly, harmonious heart, as a friend to a virtuous wife; and, O Kalaśodbhava (Born of the Pot), let the guru declare the proper conduct three times.
Word by Word
अर्चयेतshould worship
अर्चयेत:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (पूजायाम्/धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महालक्ष्मीम्Mahālakṣmī
महालक्ष्मीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमहालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (महती लक्ष्मीः)
अनुकूलाङ्गनासखःone who has favorable women as companions (i.e., with supportive spouse/companions)
अनुकूलाङ्गनासखः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुकूल + अङ्गना + सखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य अनुकूलाः अङ्गनाः सख्यः/सख्यः सः)
गुरुःthe teacher
गुरुः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
त्रिवारम्three times
त्रिवारम्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रि + वार (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (त्रिः वारम् = three times), क्रियाविशेषण
आचारम्the procedure/conduct (ritual rule)
आचारम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कथयेत्should explain/tell
कथयेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (कथने/धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कलशोद्भवO one born from a pot (Agastya)
कलशोद्भव:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकलश + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कलशात् उद्भवः)