Shloka 83
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
पञ्चपर्वसु नैवेद्यं सर्वदैव निवेदयेत् / योनार्चयति शक्तो ऽपि स देवीशापमाप्नुयात्
Transliteration
pañcaparvasu naivedyaṃ sarvadaiva nivedayet / yonārcayati śakto 'pi sa devīśāpamāpnuyāt
Translation
At the five sacred observances, one should ever offer naivedya (food-offering) to all the gods; whoever worships the yoni, though able, shall incur the Goddess’s curse.
Word by Word
पञ्चपर्वसुon the five festival-days/occasions
पञ्चपर्वसु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्च + पर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; द्विगुसमास (संख्यापूर्वक)
नैवेद्यम्food-offering (naivedya)
नैवेद्यम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनैवेद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
निवेदयेत्should offer/present
निवेदयेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √विद् (वेदने/धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
योwho (he who)
यो:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
नnot
न:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
अर्चयतिworships
अर्चयति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (पूजायाम्/धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
शक्तःable/capable
शक्तः:
कर्ता-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक; √शक्-क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally)
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (concessive/also)
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
देवीशापम्the देवी’s curse
देवीशापम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी + शाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देव्याः शापः)
आप्नुयात्would obtain/incur
आप्नुयात्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √आप् (व्याप्तौ/धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन