Shloka 68
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
मनुष्यचर्मणा बद्धः साक्षात्परशिवः स्वयम् / सच्छिष्यानुग्रहार्थाय गूढं पर्यटति क्षितौ
Transliteration
manuṣyacarmaṇā baddhaḥ sākṣātparaśivaḥ svayam / sacchiṣyānugrahārthāya gūḍhaṃ paryaṭati kṣitau
Translation
Paraśiva himself, as though bound in human skin, wanders the earth in secret, for the sake of bestowing grace upon worthy disciples.
Word by Word
मनुष्यचर्मणाwith human skin
मनुष्यचर्मणा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनुष्य-चर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनुष्यस्य चर्म)
बद्धःbound/clad
बद्धः:
कर्तृ-विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Root√बन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (directly/in person)
परशिवःthe Supreme Śiva
परशिवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर-शिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (परः शिवः)
स्वयम्himself
स्वयम्:
कर्ता-विशेषण (Emphatic to subject)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (oneself)
सत्of good (true)
सत्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘सत्’ = good/true; समासे पूर्वपद
शिष्यdisciples
शिष्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासे पूर्वपद
अनुग्रहfavor/grace
अनुग्रह:
सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-beneficiary)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासे पूर्वपद
अर्थायfor the sake/purpose
अर्थाय:
सम्प्रदान (Purpose)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of)
गूढम्hidden/secretly
गूढम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeAdjective
Rootगूढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as adverb: secretly)
पर्यटतिwanders about
पर्यटति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपरि-√अट् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
क्षितौon the earth
क्षितौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन