Shloka 65
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
अर्थयोजनगः शिष्यः प्रणमेत्पञ्चपर्वसु / एकयोजनमारभ्य योजनद्वादशावधि
Transliteration
arthayojanagaḥ śiṣyaḥ praṇametpañcaparvasu / ekayojanamārabhya yojanadvādaśāvadhi
Translation
A disciple at a distance of half a yojana should bow to the Guru on the five parva days—this rule applying for distances from one yojana up to twelve yojanas.
Word by Word
अर्धयोजनगःat half a yojana (away)
अर्धयोजनगः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; तत्पुरुष: अर्धयोजनं गच्छति/अर्धयोजनदूरे गः (at half-yojana distance)
शिष्यःthe disciple
शिष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
प्रणमेत्should bow
प्रणमेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person, Singular
पञ्चपर्वसुon the five parvans (occasions)
पञ्चपर्वसु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + पर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन — Neuter, Locative, Plural; द्विगु-समास: पञ्च पर्वाणि (on the five occasions/festivals)
एकयोजनम्one yojana
एकयोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; द्विगु: one yojana
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootरभ् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formअव्यय (gerund-like indeclinable) — ‘beginning from’
योजनद्वादशावधिup to twelve yojanas
योजनद्वादशावधि:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + द्वादश (प्रातिपदिक) + अवधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव — adverbial ‘up to twelve yojanas’ (योजनद्वादशम् अवधिः यस्य)