Shloka 5
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गुरोरालोकमात्रेण भाषणात्स्पर्शनादपि / सद्यः सञ्जायते ज्ञानं सा दीक्षा शाम्भवी मता
Transliteration
gurorālokamātreṇa bhāṣaṇātsparśanādapi / sadyaḥ sañjāyate jñānaṃ sā dīkṣā śāmbhavī matā
Translation
By the guru’s mere glance, by his word, or even by his touch, knowledge (jñāna) arises at once; that initiation is held to be Śāmbhavī-dīkṣā.
Word by Word
गुरोःof the guru
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आलोकमात्रेणby mere glance
आलोकमात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआलोक + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (आलोकस्य मात्रम्)
भाषणात्from speaking
भाषणात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभाषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
स्पर्शनात्from touching
स्पर्शनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयबोधक-अव्यय (also/even)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालबोधक-अव्यय (adverb of time)
सञ्जायतेarises/is produced
सञ्जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
साthat
सा:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
दीक्षाinitiation
दीक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शाम्भवीŚāmbhavī (pertaining to Śambhu/Śiva)
शाम्भवी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाम्भवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धित (शम्भोः सम्बन्धिनी)
मताis considered
मता:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (मत = considered)