Shloka 83
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
गुरुस्तु मादृशो धीमान्ख्यातो वातापितापन / शिष्यो ऽपि त्वादृशः प्रोक्तो रहस्याम्नायदेशिकः
Transliteration
gurustu mādṛśo dhīmānkhyāto vātāpitāpana / śiṣyo 'pi tvādṛśaḥ prokto rahasyāmnāyadeśikaḥ
Translation
A wise Guru like me is famed as one who cools the burning of Vātāpi; and a disciple like you is also declared to be a teacher of the secret lineage (rahasyāmnāya).
Word by Word
गुरुःteacher
गुरुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle (contrast/emphasis)
मादृशःone like me
मादृशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः (one like me)
धीमान्wise
धीमान्:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying गुरु/मादृश)
ख्यातःis known/renowned
ख्यातः:
Karta (कर्ता/subject-predicate)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः
वातापि-तापनO slayer of Vātāpi
वातापि-तापन:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootवातापि (प्रातिपदिक) + तपन (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (वातापेः तपनः = the burner/slayer of Vātāpi); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे नामप्रयोगः
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात/particle (also/even)
त्वादृशःone like you
त्वादृशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्वादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः (one like you)
प्रोक्तःis said/called
प्रोक्तः:
Karta (कर्ता/subject-predicate)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘said/called’
रहस्य-आम्नाय-देशिकःteacher of the secret tradition
रहस्य-आम्नाय-देशिकः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक) + आम्नाय (प्रातिपदिक) + देशिक (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (रहस्यस्य आम्नायः = secret tradition; तस्य देशिकः = teacher of it); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन