Shloka 70
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
वात्सल्यसहिता धेनु यथा वत्समनुव्रजेत् / तथानुगच्छेत्सा देवी स्वभक्तं शरणागतम्
Transliteration
vātsalyasahitā dhenu yathā vatsamanuvrajet / tathānugacchetsā devī svabhaktaṃ śaraṇāgatam
Translation
As a cow, filled with tender love, follows her calf, so does the Goddess follow her own devotee who has come seeking refuge.
Word by Word
वात्सल्य-सहिताaccompanied by affection
वात्सल्य-सहिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवात्सल्य (प्रातिपदिक) + सहित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/तृतीया-सम्बन्धार्थे: ‘वात्सल्येन सह’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘धेनुः’
धेनुःcow
धेनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)
वत्सम्calf
वत्सम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुव्रजेत्would follow
अनुव्रजेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-√व्रज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
तथाso/in the same way
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतद्वत्/एवमेव इति अव्यय (so/in the same way)
अनुगच्छेत्would follow
अनुगच्छेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-√गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन
स्व-भक्तम्her own devotee
स्व-भक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘स्वस्य भक्तः’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शरण-आगतम्who has come for refuge
शरण-आगतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशरण (प्रातिपदिक) + आगत (कृदन्त, √गम्)
Formतत्पुरुष-समास (द्वितीया/सप्तमी-सम्बन्धार्थे: ‘शरणं आगतः’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘स्वभक्तम्’