Shloka 65
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तैलधारावदच्छिन्नामनवच्छिन्नभैरवः / वितेने शैलतनयानाथश्रीध्यानसन्ततिम् / न ब्रह्मा नैव विष्णुर्वा न सिद्धः कपिलो ऽपि वा
Transliteration
tailadhārāvadacchinnāmanavacchinnabhairavaḥ / vitene śailatanayānāthaśrīdhyānasantatim / na brahmā naiva viṣṇurvā na siddhaḥ kapilo 'pi vā
Translation
Bhairava, unbroken like a stream of oil that never snaps, unfolded the continuous succession of sacred Śrī-meditation upon the Lady, the Mountain’s Daughter (Pārvatī). Neither Brahmā nor Viṣṇu, nor any siddha—nor even Kapila—could do so.
Word by Word
तैलधारावत्like a stream of oil
तैलधारावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतैलधारा (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; उपमानवाचक-तुल्यार्थक (like/as)
अच्छिन्नाम्unbroken
अच्छिन्नाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) + अ (उपसर्ग/निषेध) → अच्छिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय/भूतकर्मणि-भावे); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘सन्ततिम्’ इति विशेषण
अनवच्छिन्नभैरवःBhairava who is uninterrupted (in meditation)
अनवच्छिन्नभैरवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनवच्छिन्न + भैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (अनवच्छिन्नः भैरवः)
वितेनेhe extended/maintained
वितेने:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतन् (धातु) वि- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
शैलतनयानाथश्रीध्यानसन्ततिम्the continuous auspicious meditation on the Lord of the mountain-born goddess (Pārvatī)
शैलतनयानाथश्रीध्यानसन्ततिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशैल-तनया-नाथ-श्री-ध्यान-सन्तति (प्रातिपदिक-समाहार)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषप्रधानः (शैलतनयायाः नाथस्य श्रीध्यानस्य सन्ततिः)
नnot
न:
Sambandha/Pratiṣedha (सम्बन्ध/प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नnor/not
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphasis/only)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
नnor/not
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
सिद्धःa Siddha (perfected being)
सिद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कपिलःKapila
कपिलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)