Shloka 104
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
साम्राज्यसूचकं पुंसां त्रयाणामपि सिद्धिदम् / प्राङ्मुखी तत्र वर्ते ऽहं महासिंहासनेश्वरी
Transliteration
sāmrājyasūcakaṃ puṃsāṃ trayāṇāmapi siddhidam / prāṅmukhī tatra varte 'haṃ mahāsiṃhāsaneśvarī
Translation
It is a sign of sovereignty for men and bestows attainment upon the three as well. There I abide facing east, the Lady enthroned upon the great lion-seat.
Word by Word
साम्राज्यसूचकम्indicating imperial sovereignty
साम्राज्यसूचकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसाम्राज्य + सूचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः—साम्राज्यं सूचयति इति (indicative of sovereignty); (अत्र) कामकोष्ठम् इत्यस्य विशेषणम्
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
त्रयाणाम्of three
त्रयाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; पुंसाम् इति विशेषणम्
अपिalso
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सिद्धिदम्granting success/accomplishment
सिद्धिदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसिद्धि + द (प्रातिपदिक; from √दा with -द giving)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—सिद्धिं ददाति इति; (अत्र) कामकोष्ठम् इत्यस्य विशेषणम्
प्राङ्मुखीfacing east
प्राङ्मुखी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राङ् + मुखिन्/मुखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अव्ययीभावः—प्राङ् (पूर्वदिक्) + मुखी = east-facing
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
वर्तेI remain/abide
वर्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
महासिंहासनेश्वरीthe sovereign lady of the great throne
महासिंहासनेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + सिंहासन + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः—महति सिंहासने ईश्वरी (queen/lady of the great throne)