Shloka 8
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
कथं प्रपत्स्यते सर्गस्तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् / एवमुक्तस्ततः सूतस्तदासौ लोमहर्षणः
Transliteration
kathaṃ prapatsyate sargastannaḥ prabrūhi pṛcchatām / evamuktastataḥ sūtastadāsau lomaharṣaṇaḥ
Translation
We ask: how does creation come to pass? Tell it to us who inquire. Thus addressed, the Sūta, Lomaharṣaṇa, then began to reply.
Word by Word
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
प्रपत्स्यतेwill come about
प्रपत्स्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-पद् (धातु)
Formलृट् (Future), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
सर्गःcreation
सर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
नःof us / our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), बहुवचन; सर्वनाम
प्रब्रूहिtell (explain)
प्रब्रूहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन
पृच्छताम्of (us) who are asking
पृच्छताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formशतृ (present active participle) ‘पृच्छत्’ + षष्ठी बहुवचन ‘-आम्’; षष्ठी-सम्बन्ध (of those who ask)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
उक्तःhaving been addressed/spoken to
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of सूतः)
ततःthereupon
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
असौthat (person)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
लोमहर्षणःLomaharṣaṇa
लोमहर्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोमहर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name/epithet)