Shloka 47
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
मन्दाकिनीपूरसमा मधुरा तस्य भारती / न तस्याविदितं किञ्चित्सर्वशास्त्रेषु कुम्भज
Transliteration
mandākinīpūrasamā madhurā tasya bhāratī / na tasyāviditaṃ kiñcitsarvaśāstreṣu kumbhaja
Translation
His speech is sweet, like the full-flowing Mandākinī. O Kumbhaja, in all the śāstras there is nothing unknown to him.
Word by Word
मन्दाकिनी-पूर-समाःlike the flow of Mandākinī
मन्दाकिनी-पूर-समाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक) + पूर (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (मन्दाकिन्याः पूर इव समा)
मधुराsweet
मधुरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
भारतीspeech/eloquence
भारती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषय (his speech)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तस्यto him/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
अविदितम्unknown
अविदितम्:
Visheshya (विशेष्य/विधेय)
TypeAdjective
Rootअ + विदित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'unknown' (predicate)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-प्रमाण (anything)
सर्व-शास्त्रेषुin all scriptures/sciences
सर्व-शास्त्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि शास्त्राणि)
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन (vocative)