Shloka 32
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
हस्तविंशतिरुन्नमं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / नित्यान्तरमिति प्रोक्तं नित्याः पञ्चदशात्र वै
Transliteration
hastaviṃśatirunnamaṃ caturnalvapravistaram / nityāntaramiti proktaṃ nityāḥ pañcadaśātra vai
Translation
Its height is twenty hastas and its breadth four nalvas; this is called “Nityāntara”, and here indeed are the fifteen eternal Nityās.
Word by Word
हस्त-विंशतिःtwenty cubits
हस्त-विंशतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + विंशति (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical); स्त्रीलिङ्ग (विंशति-प्रधान), प्रथमा (Nominative), एकवचन
उन्नतम्high, elevated
उन्नतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्नत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
चतुः-नल्व-प्रविस्तरम्a breadth/extent of four nalva (measure)
चतुः-नल्व-प्रविस्तरम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootचतुः (संख्या/प्रातिपदिक) + नल्व (प्रातिपदिक; माप/संख्या-शब्द) + प्रविस्तर (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical measure); नपुंसकलिङ्ग (प्रविस्तर-प्रधान), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नित्य-अन्तरम्the ‘nityā-interval’ (name)
नित्य-अन्तरम्:
Karma (कर्म/Object of ‘said’)
TypeNoun
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (नित्यं अन्तरम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/quotative particle
प्रोक्तम्is said, is called
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नित्याःthe Nityās (goddesses)
नित्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनित्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
पञ्चदशfifteen
पञ्चदश:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्या/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; (स्त्रीलिङ्गे नित्याः इत्यस्य विशेषणम्) प्रथमा, बहुवचनार्थे
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)