Shloka 60
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
शृङ्गारागाररूपैस्तु कौस्तुभैरिव निर्मितः / महाशृङ्गारपरिखा तन्मध्ये वसुधाखिला
Transliteration
śṛṅgārāgārarūpaistu kaustubhairiva nirmitaḥ / mahāśṛṅgāraparikhā tanmadhye vasudhākhilā
Translation
It is fashioned in the form of a Śṛṅgāra mansion, as though wrought of Kaustubha jewels; in its midst lies the great moat called Mahā-Śṛṅgāra, and within it is the whole earth.
Word by Word
शृङ्गारागाररूपैःby forms resembling Śṛṅgāra-houses/pavilions
शृङ्गारागाररूपैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशृङ्गार + आगार + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शृङ्गारस्य आगारस्य रूपाणि)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक (particle: 'but/indeed')
कौस्तुभैःby Kaustubha gems
कौस्तुभैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootकौस्तुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
इवas if/like
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक अव्यय (comparative particle)
निर्मितःconstructed/made
निर्मितः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिर् + मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) √मा (माने/निर्माणे) with उपसर्ग निर्-
महाशृङ्गारपरिखाthe great Śṛṅgāra-moat
महाशृङ्गारपरिखा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमहा + शृङ्गार + परिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (महती शृङ्गार-परिखा)
तन्मध्येin its middle
तन्मध्ये:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootतद् + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य मध्ये)
वसुधाthe earth/ground
वसुधा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अखिलाentire/whole
अखिला:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण