Shloka 29
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
साक्षाच्च वारुणी देवी तत्र नौकाधिनायिका / यां सुधामालिनीमाहुर्यामा हुरमृतेश्वरीम्
Transliteration
sākṣācca vāruṇī devī tatra naukādhināyikā / yāṃ sudhāmālinīmāhuryāmā huramṛteśvarīm
Translation
There, manifest in person, is the goddess Vāruṇī, the mistress who commands the boat. She is called Sudhāmālinī, and also Yāmā, the sovereign lady of amṛta, the nectar of immortality.
Word by Word
साक्षात्directly/in person
साक्षात्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/प्रत्यक्ष-वाचक (directly, in person)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
वारुणीVāruṇī (goddess of liquor)
वारुणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
देवीgoddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वारुण्याः अपपद/विशेष्य (apposition)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय-देशवाचक
नौकाधिनायिकाthe mistress/leader of the boat
नौकाधिनायिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनौका + अधि + नायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद/विशेषण (वारुणी)
याम्whom
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of आहुः)
सुधामालिनीम्(as) ‘garlanded with nectar’
सुधामालिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुधा + मालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-सम्बन्धे विशेषण/उपाधि (of her)
आहुःthey call/they have said
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
याम्whom
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of आहुः)
आहुःthey call
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अमृतेश्वरीम्‘mistress of nectar’
अमृतेश्वरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-सम्बन्धे उपाधि