Shloka 8
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
तद्वर्मसलिला नद्यस्तद्वर्णाश्च मणिद्रुमाः / सिद्धजातिषु ये देवीमुपास्य विविधैः क्रमै / त्यक्तवन्तो वपुः पूर्वं ते सिद्धास्तत्र सांगनाः
Transliteration
tadvarmasalilā nadyastadvarṇāśca maṇidrumāḥ / siddhajātiṣu ye devīmupāsya vividhaiḥ kramai / tyaktavanto vapuḥ pūrvaṃ te siddhāstatra sāṃganāḥ
Translation
The rivers bear waters of that very hue, and the jewel-trees too are of that same color. Those Siddhas of various lineages who worshipped the Devī by diverse rites and formerly cast off the body—those perfected ones abide there, together with their consorts.
Word by Word
तद्वर्मसलिलाःhaving water of that (same) hue/quality
तद्वर्मसलिलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + वर्म + सलिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying नद्यः); समासः—तद्-वर्ण/वर्म-सलिल (textual reading ‘varma’ as in IAST)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तद्वर्णाःof that color
तद्वर्णाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying मणिद्रुमाः)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मणिद्रुमाःjewel-trees
मणिद्रुमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमणि + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थे ‘jewel-trees’
सिद्धजातिषुamong the classes of Siddhas
सिद्धजातिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसिद्ध + जाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; अधिकरण (locative)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
देवीम्the Goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
उपास्यhaving worshipped
उपास्य:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउप + आस् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having worshipped’
विविधैःby various
विविधैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying क्रमैः)
क्रमैःmethods/steps
क्रमैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; करण (instrument)
त्यक्तवन्तःhaving abandoned
त्यक्तवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formभूतकर्तरि कृदन्त (past active participle, क्तवत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having abandoned’
वपुःthe body
वपुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्formerly/before
पूर्वम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; निर्देशार्थक
सिद्धाःSiddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
साङ्गनाःtogether with their women/consorts
साङ्गनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस + अङ्गना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘with women/consorts’ (सह-सम्बन्ध)