Shloka 90
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः / महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः
Transliteration
hayagrīva uvāca mataṅgo nāma tapasāmekarāśistapodhanaḥ / mahāprabhāvasaṃpanno jagatsarjanalaṃpaṭaḥ
Translation
Hayagrīva said: “Mataṅga is a single vast store of austerity, a tapodhana—one rich in tapas. Endowed with mighty splendor, he delights in the creation of the worlds.”
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (हयः इव ग्रीवा यस्य) नामरूपेण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मतङ्गःMataṅga
मतङ्गः:
Karta (कर्ता/वर्ण्यः)
TypeNoun
Rootमतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-निपात
तपसाम्of austerities
तपसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
एकराशिःa single mass (of)
एकराशिः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएक + राशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (“एकः राशि:” = a single heap/collection)
तपोधनःone whose wealth is austerity
तपोधनः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (“तपसः धनम्” = whose wealth is austerity)
महाप्रभावसंपन्नःendowed with great power
महाप्रभावसंपन्नः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाप्रभाव + संपन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (“महाप्रभावेन संपन्नः”); संपन्न = क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
जगत्सर्जनलंपटःkeen on creating the world
जगत्सर्जनलंपटः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् + सर्जन + लंपट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (“जगतः सर्जने लंपटः” = eager in creating the world)