Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 38
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते / उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता
Transliteration
ekayojanamunnaddhe kālāyasa vinirmite / ubhayorargalā cetthamardhakrośasamāyatā
Translation
The door-leaves are strengthened to the measure of one yojana and wrought of black iron (kālāyasa). The bolts (argalā) on both sides are thus, extending to half a krośa.
Word by Word
एक-योजनम्one yojana
एक-योजनम्:
कर्म (Karma/measure-object)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; परिमाणवाचक
उन्नद्धेin the fastened/bound (state)
उन्नद्धे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootउद् + नह् (धातु)
Formक्त (PPP) ‘उन्नद्ध’; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन; ‘when/where (it is) bound/fastened’
कालायसblack iron
कालायस:
करण/उपादान (Karaṇa/Material cause)
TypeNoun
Rootकालायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन (understood with ‘विनिर्मिते’: made of)
विनिर्मितेconstructed
विनिर्मिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootवि + निर् + मा (धातु)
Formक्त (PPP) ‘विनिर्मित’; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘in/when (it is) constructed’
उभयोःof both (sides)
उभयोः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) द्विवचन; ‘of both’
अर्गलाbolt, bar
अर्गला:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootअर्गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (bar/bolt)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
इत्थम्thus
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/in this manner)
अर्ध-क्रोश-समायताextending to half a krośa
अर्ध-क्रोश-समायता:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक) + सम् + आ + यम्/या (धातु; समायम्/समाया)
Formतत्पुरुष समास; ‘समायता’ (PPP/कृदन्त: extended to); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण of ‘अर्गला’