Shloka 3
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
हयग्रीव उवाच यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम् / महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी
Transliteration
hayagrīva uvāca yathā cakrarathaṃ prāpya pūrvoktairlakṣaṇairyutam / mahāyāgānalotpannā lalitā parameśvarī
Translation
Hayagrīva said: “When She obtained the Cakraratha, endowed with the marks spoken of earlier, Lalitā Parameśvarī—arisen from the fire of the great sacrifice—…”
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
यथाas, in the manner that
यथा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as, just as; introducing manner)
चक्र-रथम्the Cakra-chariot
चक्र-रथम्:
कर्म (Karma/Object of ‘having obtained’)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootप्र+आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त, ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
पूर्वोक्तैःwith the previously stated
पूर्वोक्तैः:
करणविशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त, क्त)
Formकर्मधारय-समास (‘पूर्वम् उक्तैः’); पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (लक्षणैः)
लक्षणैःcharacteristics, marks
लक्षणैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
युतम्endowed, furnished
युतम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootयु (धातु) → युत (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (चक्ररथम्)
महा-याग-अनल-उत्पन्नाborn from the fire of the great sacrifice
महा-याग-अनल-उत्पन्ना:
कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + याग (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + उत्पन्न (कृदन्त, क्त)
Formतत्पुरुष-समास (सम्बन्ध: ‘महायागस्य अनलात् उत्पन्ना’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ललिता)
ललिताLalitā
ललिता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
परमेश्वरीthe Supreme Goddess
परमेश्वरी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपरमेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समानाधिकरण (apposition to ललिता)