Shloka 84
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः / अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्
Transliteration
imāṃ manobhava rujamacikitsyāṃ sa dhūrjaṭiḥ / avalokya vivāhāya bhṛśamudyamavānabhūt
Translation
Dhūrjaṭi (Śiva), seeing that this wound of Manobhava—the sickness of love—was beyond cure, bestirred himself greatly to bring about the marriage.
Word by Word
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप
मनोभवO Mind-born (Kāma)
मनोभव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमनोभव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मनसः भवः)
रुजम्pain/affliction
रुजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुज्/रुजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अचिकित्स्याम्incurable
अचिकित्स्याम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअचिकित्स्य (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग: अ-)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (rujam)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप
धूर्जटिःDhūrjaṭi (Shiva)
धूर्जटिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूर्जटि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शिवस्य नाम
अवलोक्यhaving observed
अवलोक्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; 'having seen/considered'
विवाहायfor marriage
विवाहाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose of)
भृशम्greatly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (intensifier)
उद्यमवान्energetic/striving
उद्यमवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्यमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त; विशेषण (सः)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी