Shloka 29
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे / कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते
Transliteration
kāmeśvarotsaṃgasadānivāse kālātmike devi kṛtānukaṃpe / kalpāvasānotthita kālirūpe kāmaprade kalpalate namaste
Translation
Homage to the Devi who dwells forever upon Kāmeśvara’s lap; O embodiment of Kāla (Time), compassionate One; at the ending of the kalpa You arise as the form of Kālī; O Kalpalatā, granter of desire, salutations to You.
Word by Word
कामेश्वर-उत्सङ्ग-सदा-निवासेO one who ever dwells on Kāmeśvara’s lap
कामेश्वर-उत्सङ्ग-सदा-निवासे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकामेश्वर (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक) + सदा (अव्यय) + निवास (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; समासः—तत्पुरुषः: ‘कामेश्वरस्य उत्सङ्गः’ (षष्ठी) तत्र ‘सदा’ (अव्यय) ‘निवासः/निवासा’
काल-आत्मिकेO one whose essence is Time
काल-आत्मिके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘कालः आत्मा यस्याः’
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ई-कारान्त
कृत-अनुकम्पेO compassionate one (who has shown mercy)
कृत-अनुकम्पे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ) + अनुकम्पा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः: ‘कृता अनुकम्पा’ यस्याः (one who has shown compassion)
कल्प-अवसान-उत्थितarisen at the end of an aeon
कल्प-अवसान-उत्थित:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक) + उत्थित (कृदन्त; √स्था/√उत्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विशेषण; एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘कल्पस्य अवसानम्’ (षष्ठी) तस्मात् ‘उत्थितः/उत्थिता’ (ablative sense)
काली-रूपेO one in the form of Kālī
काली-रूपे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाली (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; समासः—तत्पुरुषः: ‘काली-रूपा’ (having the form of Kālī)
काम-प्रदेO giver of desires
काम-प्रदे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; from √दा with pra-)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘कामान् प्रददाति’ इति (giver of desires)
कल्प-लतेO wish-fulfilling creeper
कल्प-लते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘कल्पवृक्षस्य लता’/‘कल्पदायिनी लता’ (wish-fulfilling creeper)
नमःsalutation
नमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी, एकवचन