Shloka 147
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
यो भण्डदानववधं ललितांबयेमं कॢप्तं सकृत्पठति तस्य तपोधनेन्द्र / नाशं प्रयान्ति कदनानि दृताष्टसिद्धेर्भुक्तिश्च मुक्तिरपि वर्तत एव हस्ते
Transliteration
yo bhaṇḍadānavavadhaṃ lalitāṃbayemaṃ kḷptaṃ sakṛtpaṭhati tasya tapodhanendra / nāśaṃ prayānti kadanāni dṛtāṣṭasiddherbhuktiśca muktirapi vartata eva haste
Translation
Whoever, even once, recites this account of the slaying of the dānava Bhaṇḍa, composed for Mother Lalitā—O lord of those rich in tapas—his afflictions are destroyed; the eight siddhis come within his grasp, and both worldly enjoyment and liberation rest in his hand.
Word by Word
यःwho (he)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun
भण्डदानववधम्the slaying of the demon Bhaṇḍa
भण्डदानववधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभण्ड+दानव+वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘slaying of the demon Bhaṇḍa’
ललिताम्बयाby Mother Lalitā
ललिताम्बया:
Karana/Agent (करण/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootललिता+अम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; तत्पुरुष (‘Lalitā’ + ‘Mother’); agent-instrument sense ‘by Lalitāmbā’
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; demonstrative pronoun
कॢप्तम्composed/arranged
कॢप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकॢप्त (कृदन्त; √कॢप् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भव; द्वितीया (2), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘composed/arranged’; agreeing with (इमम् ... वधम्) as object-description
सकृत्once
सकृत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पठतिrecites/reads
पठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पठ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
तपोधनO one rich in austerity
तपोधन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपस्+धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; तत्पुरुष ‘whose wealth is tapas’
इन्द्रO lord
इन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; appositional vocative with तपोधन
नाशम्to destruction
नाशम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
प्रयान्तिgo, proceed
प्रयान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कदनानिafflictions, calamities
कदनानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
दृताष्टसिद्धेःof one who has attained the eight siddhis
दृताष्टसिद्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदृत+अष्ट+सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; तत्पुरुष: ‘of (him) who has obtained the eight siddhis’ (dṛta/ प्राप्त)
भुक्तिःenjoyment/worldly prosperity
भुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिalso
अपि:
Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
वर्ततेexists, is present
वर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
एवindeed, just
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; लोके/अधिकरण (locative)