Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 114
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
अथ श्रीललितावामहस्ततर्जनिकानखात् / कोदण्डरामः समभूल्लक्ष्मणेन समन्वितः
Transliteration
atha śrīlalitāvāmahastatarjanikānakhāt / kodaṇḍarāmaḥ samabhūllakṣmaṇena samanvitaḥ
Translation
Then, from the nail of the index finger of Śrī Lalitā’s left hand, Rāma of the Kodanda bow manifested, accompanied by Lakṣmaṇa.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रसङ्गसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक/आरम्भसूचक (indeclinable particle: then/now)
श्री-ललिता-वाम-हस्त-तर्जनी-का-नखात्from the nail of Śrī Lalitā’s left-hand index finger
श्री-ललिता-वाम-हस्त-तर्जनी-का-नखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + वाम (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + तर्जनी (प्रातिपदिक) + का (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-आश्रित समासपद; पञ्चमी विभक्ति (अपादान/ablative), एकवचन; समासविग्रहः: श्रीललितायाः वामहस्तस्य तर्जनिकायाः नखात् (from the nail of the index-finger of the left hand of Śrī Lalitā)
कोदण्ड-रामःRāma with the bow (Kodaṇḍa-Rāma)
कोदण्ड-रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक) + राम (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्तृ/nom.), एकवचन; कर्मधारयः: कोदण्डधारी रामः (Rāma bearing the bow)
समभूत्appeared / came to be
समभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्; अर्थः: अभवत्/समभवत् (came into being/appeared)
लक्ष्मणेनwith Lakṣmaṇa
लक्ष्मणेन:
Sahakaraka (सहकारक/सह)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/सह/inst.), एकवचन; सहार्थे (with Lakṣmaṇa)
समन्वितःaccompanied (by)
समन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying kodaṇḍarāmaḥ): समन्वितः = सहितः (accompanied)