Shloka 84
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
काश्चिद्वल्गन्ति च श्रोणिविगलन्मेखलांबराः / काश्चिदुत्थाय संनद्धा घूर्णयन्ति निरायुधाः
Transliteration
kāścidvalganti ca śroṇivigalanmekhalāṃbarāḥ / kāścidutthāya saṃnaddhā ghūrṇayanti nirāyudhāḥ
Translation
Some leapt and danced, their hip-girdles slipping and garments loosening; others sprang up, braced themselves as if for battle, and whirled about though unarmed.
Word by Word
काःsome (women)
काः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
चित्some/indeed
चित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वल्गन्तिleap/dance
वल्गन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवल्ग् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
श्रोणि-विगलत्-मेखला-अम्बराःwhose girdle-cloth slips from the hips
श्रोणि-विगलत्-मेखला-अम्बराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रोणि (प्रातिपदिक) + विगलत् (कृदन्त) + मेखला (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘यासां श्रोण्यां मेखला-अम्बरं विगलति’
काःsome (women)
काः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चित्some/indeed
चित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
Formनिपात (particle)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having risen’
संनद्धाःgirded/ready
संनद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-नह् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘well-girded/armed’
घूर्णयन्तिmake whirl / whirl about
घूर्णयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootघूर्णय् (धातु; णिच् causative of घूर्ण्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
निरायुधाःunarmed
निरायुधाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् (उपसर्ग) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नञ्/निर्-पूर्वकः—‘without weapons’