Shloka 51
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
न कापि कुरुते युद्धं न धारयति चायुधम् / विशुष्कतालुमूलत्वा द्वक्तुमप्यालि न क्षमाः
Transliteration
na kāpi kurute yuddhaṃ na dhārayati cāyudham / viśuṣkatālumūlatvā dvaktumapyāli na kṣamāḥ
Translation
“None can wage war, nor can any even bear a weapon. With their palates dried to the root, friend, they are not able even to speak.”
Word by Word
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
काany (one)
का:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न/अनिश्चित सर्वनाम
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
कुरुतेdoes
कुरुते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
धारयतिholds/bears
धारयति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आयुधम्weapon
आयुधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विशुष्क-तालु-मूलत्वात्because of parched palate-roots
विशुष्क-तालु-मूलत्वात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootविशुष्क-तालु-मूलत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ (ablative of cause); समासः—विशुष्क + तालु + मूल + त्व
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to speak’
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even)
आलिO friend
आलि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootआलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
क्षमाःare able
क्षमाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुवचनं ‘जनाः’ इत्यध्याहार्य