Shloka 111
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अथार्द्धरात्रिसमयपर्यन्तं कृतसंगरा / संक्रुद्धा हन्तुमारेभे विषङ्गं दण्डनायिका
Transliteration
athārddharātrisamayaparyantaṃ kṛtasaṃgarā / saṃkruddhā hantumārebhe viṣaṅgaṃ daṇḍanāyikā
Translation
Then, after the battle had raged until the hour of midnight, Dandanāyikā, inflamed with wrath, began to move to slay Viṣaṅga.
Word by Word
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय—सम्बन्ध/अनन्तरार्थक (then/now)
arddha-rātri-samaya-paryantamup to midnight
arddha-rātri-samaya-paryantam:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootarddha (प्रातिपदिक) + rātri (प्रातिपदिक) + samaya (प्रातिपदिक) + paryanta (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः: अर्द्धरात्रिसमयपर्यन्तम् = ‘up to the time of midnight’; अव्ययत्वेन क्रियाविशेषणम्
kṛta-saṃgarāhaving waged battle
kṛta-saṃgarā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: कृतः संगरो यया; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saṃkruddhāenraged
saṃkruddhā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃkruddha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hantumto kill
hantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (तुमन्त); क्रियार्थक—उद्देश्य/प्रयोजन (purpose)
ārebhebegan, undertook
ārebhe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootrabh (धातु)
Formलिट् (perfect/परोक्षभूत), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
viṣaṅgamViṣaṅga (proper name)
viṣaṅgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
daṇḍa-nāyikāDaṇḍanāyikā (the leader named Daṇḍanāyikā)
daṇḍa-nāyikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāyikā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: दण्डस्य/दण्डिन्याः नायिका; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन