Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 67
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
ततः सा ललिता देवी कामेश्वरमुखं प्रति / दत्तदृष्टडिः समहसदतिरक्तरदावलिः
Transliteration
tataḥ sā lalitā devī kāmeśvaramukhaṃ prati / dattadṛṣṭaḍiḥ samahasadatiraktaradāvaliḥ
Translation
Then the Goddess Lalitā cast her gaze upon the face of Kāmeśvara; she smiled gently, and her intensely crimson row of teeth shone.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
सम्बन्ध/देश-काल (संबन्ध/काल-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb)
साshe
सा:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
ललिताLalitā
ललिता:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम
देवीgoddess
देवी:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कामेश्वर-मुखम्the face of Kāmeśvara
कामेश्वर-मुखम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकामेश्वर (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'कामेश्वरस्य मुखम्'
प्रतिtowards
प्रति:
सम्प्रदान/दिशा (प्रति-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/निपात; 'towards' (governs accusative)
दत्त-दृष्टिःhaving fixed (her) gaze
दत्त-दृष्टिः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त; √दा (धातु) क्त) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय: 'दत्ता दृष्टिः यस्याः सा' (having cast her gaze)
स- महसत्smiling
स- महसत्:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + महसत् (कृदन्त; √हस् (धातु) शतृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले; 'स' = सह/सम्-भावे (together/with)
अति-रक्त-रद-आवलिःwith a very red row of teeth
अति-रक्त-रद-आवलिः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + रक्त (प्रातिपदिक) + रद (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (determinative chain): 'अतिरक्ता रदानाम् आवलिः' = very red row of teeth