Shloka 16
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
इदानीमेव तां दुष्टां खड्गेनानेन खण्डशः / शकलीकृत्य समरे श्रमं प्राप्स्यामि बन्धुभिः
Transliteration
idānīmeva tāṃ duṣṭāṃ khaḍgenānena khaṇḍaśaḥ / śakalīkṛtya samare śramaṃ prāpsyāmi bandhubhiḥ
Translation
Even now, having cut that wicked woman into pieces with this sword in battle, I shall find relief alongside my kinsmen.
Word by Word
इदानीम्now
इदानीम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Time)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
एवindeed, right
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दुष्टाम्wicked
दुष्टाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to 'ताम्')
खड्गेनwith a sword
खड्गेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनेनwith this
अनेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
खण्डशःpiece by piece
खण्डशः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Manner)
TypeIndeclinable
Rootखण्डशस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: distributive)
शकलीकृत्यhaving cut into pieces
शकलीकृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootशकली-कृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); causative sense implied by denominal 'शकलीकृ'
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
श्रमम्fatigue, exertion
श्रमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्स्यामिI shall attain/experience
प्राप्स्यामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
बन्धुभिःwith (my) kinsmen
बन्धुभिः:
Saha (सह/Association)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन