Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 51

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

आगत्य भण्डचरणावभ्यवन्दत भक्तितः / तानुद्वीक्ष्य प्रसन्नाभ्यां लोचनाभ्यां स दानवः / सगौरवमिदं वाक्यं बभाषे कुलघातकः

āgatya bhaṇḍacaraṇāvabhyavandata bhaktitaḥ / tānudvīkṣya prasannābhyāṃ locanābhyāṃ sa dānavaḥ / sagauravamidaṃ vākyaṃ babhāṣe kulaghātakaḥ

They came and, in devotion, bowed at Bhaṇḍa’s feet. The Dānava, gazing on them with eyes bright with pleasure, spoke these words with solemn honor—he, the slayer of his own clan.

āgatyahaving come
āgatya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootā-√gam (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having come’
bhaṇḍa-caraṇauBhaṇḍa’s two feet
bhaṇḍa-caraṇau:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक) + caraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (bhaṇḍasya caraṇau)
abhi-avandatathey saluted; they paid homage
abhi-avandata:
Kriyā (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootabhi-√vand (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
bhaktitaḥout of devotion
bhaktitaḥ:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
tānthem
tān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम
udvīkṣyahaving observed
udvīkṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootud-√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having looked at’
prasannābhyāmwith pleased (calm)
prasannābhyām:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? (सन्दर्भे लोचनाभ्याम् इति—विशेषणं), तृतीया (3rd case/Instrumental), द्विवचन
locanābhyāmwith (his) two eyes
locanābhyām:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootlocana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
dānavaḥthe demon (Dānava)
dānavaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sa-gauravamrespectfully
sa-gauravam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsa (सह/अव्यय-उपसर्गसदृश) + gaurava (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: ‘with respect’)
idamthis
idam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
vākyamspeech; words
vākyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
babhāṣehe spoke
babhāṣe:
Kriyā (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Root√bhāṣ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
kula-ghātakaḥdestroyer of the clan
kula-ghātakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक) + ghātaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kulasya ghātakaḥ)