Shloka 33
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
सा च नित्यानित्यमयी ज्वलज्ज्वा लामयाकृतिः / चतुर्दशीतिथिमयी तथेति प्रणनाम ताम्
Transliteration
sā ca nityānityamayī jvalajjvā lāmayākṛtiḥ / caturdaśītithimayī tatheti praṇanāma tām
Translation
She was of the nature of both the eternal and the transient, formed as blazing flames; being the very essence of the fourteenth tithi, he bowed to her, saying, “So be it.”
Word by Word
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
नित्यानित्यमयीconsisting of the eternal and the non-eternal
नित्यानित्यमयी:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य + अनित्य + मय (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (नित्यं च अनित्यं च) + मय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (सा)
ज्वलज्ज्वालामयाकृतिःa form made of blazing flames
ज्वलज्ज्वालामयाकृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्वलत् (ज्वल् धातोः शतृ-कृदन्त) + ज्वाला + मय + आकृति (प्रातिपदिक)
Formसमास (ज्वलन्ती ज्वाला यस्याः सा; ज्वालामयी आकृतिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चतुर्दशीतिथिमयीconsisting of the fourteenth lunar day (Caturdaśī)
चतुर्दशीतिथिमयी:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दशी + तिथि + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चतुर्दशी-तिथि) + मय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (सा)
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/निश्चयार्थक निपात
प्रणनामbowed down
प्रणनाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ताम्to her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन