Shloka 116
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
ताभिर्निवेद्यमानानि सा देवी ललितांबिका / पुत्रीभुजावदानानि श्रुत्वा प्रीतिं समाययौ
Transliteration
tābhirnivedyamānāni sā devī lalitāṃbikā / putrībhujāvadānāni śrutvā prītiṃ samāyayau
Translation
As they made their report, the Goddess Lalitāmbikā, hearing those exploits—like the mighty arms of her daughters—was filled with delight.
Word by Word
ताभिःby them
ताभिः:
कर्ता (कर्तृ/Agent; passive construction)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
निवेद्यमानानिbeing reported
निवेद्यमानानि:
कर्म (कर्म/Reported matters)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः कर्मणि (शानच्/Present passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अत्र कर्मरूपेण (things being reported)
साshe
सा:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बोधनार्थेऽपि सम्भवति, अत्र प्रथमा
ललिता-अम्बिकाLalitā Ambikā
ललिता-अम्बिका:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (ललिता एव अम्बिका)
पुत्री-भुज-अवदानानिthe exploits of (her) daughter’s arms
पुत्री-भुज-अवदानानि:
कर्म (कर्म/Direct object of hearing)
TypeNoun
Rootपुत्री (प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक) + अवदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (पुत्र्याः भुजाः; तेषां अवदानानि = exploits of the daughter’s arms)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तः (Gerund/Absolutive), अव्ययम्; पूर्वकालिक-क्रिया (having heard)
प्रीतिम्joy, delight
प्रीतिम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समाययौattained, came to
समाययौ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्