Shloka 76
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
नित्या कालस्वरूपिण्यः प्रत्येकं तिथिविग्रहाः / क्रोधमुद्वीक्ष्य सम्नाज्ञ्या युद्धाय दधुरुद्यमम्
Transliteration
nityā kālasvarūpiṇyaḥ pratyekaṃ tithivigrahāḥ / krodhamudvīkṣya samnājñyā yuddhāya dadhurudyamam
Translation
The Nityās, embodiments of Time itself, each one the very form of a lunar tithi, on seeing the Great Queen’s wrath, took up her command and readied themselves for war.
Word by Word
नित्याःthe Nityās
नित्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनित्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्ता
काल-स्वरूपिण्यःhaving the form of Time
काल-स्वरूपिण्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + स्वरूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (qualifying 'नित्याः')
प्रत्येकम्each
प्रत्येकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येकम् (अव्यय)
Formअव्यय; वितरणार्थक (each, individually)
तिथि-विग्रहाःembodiments of the lunar days
तिथि-विग्रहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक) + विग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृसम्बन्धि/विशेषणभाव (appositional: embodiments of tithis)
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of 'उद्वीक्ष्य')
उद्वीक्ष्यhaving observed
उद्वीक्ष्य:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउद्√ईक्ष् (धातु) → उद्वीक्ष्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभाव-प्रयोग; पूर्वकालिक क्रिया (having looked at/observed)
सम्-आज्ञ्याby the command
सम्-आज्ञ्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसम् (उपसर्ग) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु (by/under the command)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान/प्रयोजन (for battle)
दधुःthey assumed/took up
दधुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
उद्यमम्effort/readiness
उद्यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)