Shloka 33
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
इति मन्त्रितमन्त्रो ऽयं दुर्मन्त्री भण्डदानवः / विषङ्गं प्रेषयामास रक्षितं सैन्यपालकैः
Transliteration
iti mantritamantro 'yaṃ durmantrī bhaṇḍadānavaḥ / viṣaṅgaṃ preṣayāmāsa rakṣitaṃ sainyapālakaiḥ
Translation
Thus, after counsel and mantra-craft were concluded, the ill-counselled dānava Bhaṇḍa dispatched Viṣaṅga, guarded by the wardens of the host.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle (इति)
मन्त्रित-मन्त्रःone whose plan was deliberated
मन्त्रित-मन्त्रः:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्त्रित (कृदन्त, √मन्त्र् धातु) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारय—‘मन्त्रितः मन्त्रः यस्य’ (one whose counsel/plan is consulted/settled)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
दुर्मन्त्रीevil counsellor
दुर्मन्त्री:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootदुर्मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; गुणवाचक-संज्ञा
भण्ड-दानवःBhaṇḍa the demon
भण्ड-दानवः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय—‘भण्डः दानवः’ (the demon named Bhaṇḍa)
विषङ्गम्Viṣaṅga (name)
विषङ्गम्:
Karma (कर्म/direct object)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; व्यक्तिनाम
प्रेषयामासsent
प्रेषयामास:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootप्र-√इष् (धातु)
Formलिट् (Perfect, परोक्षभूत); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘sent’
रक्षितम्protected/guarded
रक्षितम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootरक्षित (कृदन्त, √रक्ष् धातु)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) qualifying ‘विषङ्गम्’
सैन्य-पालकैःby the army-guards
सैन्य-पालकैः:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक) + पालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—‘सैन्यस्य पालकाः’ (guards of the army)