Shloka 83
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
अन्धीकृताश्च ते सप्त न तु प्रैक्षन्त किञ्चन / तद्वीक्षणस्य विरहाच्छस्त्रस्तम्भः क्षयं गतः
Transliteration
andhīkṛtāśca te sapta na tu praikṣanta kiñcana / tadvīkṣaṇasya virahācchastrastambhaḥ kṣayaṃ gataḥ
Translation
All seven were made blind and could see nothing at all; bereft of sight, the very “pillar of weapons”—their martial restraint—wasted away and came to ruin.
Word by Word
अन्धी-कृताःblinded
अन्धी-कृताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्धी (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘made blind’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-शब्दः; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनार्थे विशेषणम्
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तुhowever/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (adversative particle)
प्र-ऐक्षन्तthey saw
प्र-ऐक्षन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः ‘प्र’
किञ्चनanything
किञ्चन:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिञ्चन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनिश्चित-प्रमाणवाचक (indefinite)
तत्-वीक्षणस्यof that sight
तत्-वीक्षणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वीक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of that seeing/vision’
विरहात्from the absence
विरहात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootविरह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
शस्त्र-स्तम्भःthe immobilization of weapons
शस्त्र-स्तम्भः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘stoppage/immobilization of weapons’
क्षयम्to destruction/cessation
क्षयम्:
Gati-karman (गतिकर्म/प्राप्ति)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गतःwent/ceased
गतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘gone/attained’ (periphrastic predicate)