Shloka 52
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
करालाक्षश्च भूभर्ता षष्ठो ऽत्यन्तगरिष्ठदः / वज्रनिष्ठुरघोषश्च प्राचलत्प्रेतवाहनः
Transliteration
karālākṣaśca bhūbhartā ṣaṣṭho 'tyantagariṣṭhadaḥ / vajraniṣṭhuraghoṣaśca prācalatpretavāhanaḥ
Translation
Then Karālākṣa, lord of the earth—the sixth, who lays on an exceeding heaviness—uttering a harsh roar like the vajra, advanced, borne upon a preta as his mount.
Word by Word
कराल-अक्षःKarālākṣa (the fierce-eyed one)
कराल-अक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकराल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: करालौ अक्षी यस्य/करालानि अक्षाणि यस्य
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भू-भर्ताlord of the earth
भू-भर्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + भर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: भूमेः भर्ता
षष्ठःthe sixth
षष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal adjective)
अत्यन्त-गरिष्ठ-दःgiver of extremely heavy (burdens) / very weighty giver
अत्यन्त-गरिष्ठ-दः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + गरिष्ठ (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: अत्यन्तं गरिष्ठं (अतिभारम्) ददाति इति/यः दः (giver)
वज्र-निष्ठुर-घोषःone with a thunderbolt-harsh roar
वज्र-निष्ठुर-घोषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + निष्ठुर (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: वज्रवत् निष्ठुरः घोषः यस्य
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्राचलत्set forth/advanced
प्राचलत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + चल् (धातु)
Formलङ् (Imperfect, अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रेत-वाहनःone whose mount was a preta (ghost)
प्रेत-वाहनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: प्रेतस्य वाहनः (or: whose vehicle is a preta)