Shloka 46
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
पुष्कलावर्तकसमा जंबालसदृशद्यतिः / क्रोशमात्रायतौ पक्षावुभावपि समुद्वहन्
Transliteration
puṣkalāvartakasamā jaṃbālasadṛśadyatiḥ / krośamātrāyatau pakṣāvubhāvapi samudvahan
Translation
Like a mighty whirlwind, with strength akin to Jambāla, he bore aloft the ocean itself, his two wings each stretching a krośa in length.
Word by Word
पुष्कलावर्तकसमाequal to a large whirlpool
पुष्कलावर्तकसमा:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वयः)
TypeAdjective
Rootपुष्कल + आवर्तक + सम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (fem. nom. sg., adjectival)
जम्बालसदृशाresembling mud
जम्बालसदृशा:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वयः)
TypeAdjective
Rootजम्बाल + सदृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)
द्यतिःthe (female) bird/creature named Dyati
द्यतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (fem. nom. sg.)
क्रोशमात्रायतौextended to the measure of a krośa
क्रोशमात्रायतौ:
Karma-anvaya (कर्म-अन्वयः)
TypeAdjective
Rootक्रोश + मात्रा + आयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), द्विवचन; विशेषण (masc. acc. dual, qualifying ‘pakṣau’)
पक्षौtwo wings
पक्षौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन (masc. acc. dual)
उभौboth
उभौ:
Karma-anvaya (कर्म-अन्वयः)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन; सर्वनाम-विशेषण (masc. acc. dual, pronominal adj.)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
समुद्वहन्carrying/bearing
समुद्वहन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + वह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन (masc. nom. sg.)—‘द्यतिः’ इत्यस्य क्रियाविशेषणवत्