Shloka 43
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अतस्तत्कृतसर्पाणां नाशे सर्पान्तरोद्भवः / ततश्चशक्तिसैन्यानां शरीराणि विषानलैः
Transliteration
atastatkṛtasarpāṇāṃ nāśe sarpāntarodbhavaḥ / tataścaśaktisainyānāṃ śarīrāṇi viṣānalaiḥ
Translation
Therefore, when the serpents wrought by her were destroyed, other serpents sprang forth; and then the bodies of Śakti’s armies were scorched by the fire of venom.
Word by Word
अतःtherefore
अतः:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अतः (consequential particle: therefore/from that)
तत्-कृत-सर्पाणाम्of the snakes produced by that (she-serpent)
तत्-कृत-सर्पाणाम्:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त-कृदन्त) + सर्प (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तत्कृताः सर्पाः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
नाशेin/at the destruction
नाशे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सर्प-अन्तर-उद्भवःthe arising of another snake
सर्प-अन्तर-उद्भवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्पाणाम् अन्तरः उद्भवः/अन्यसर्पस्य उद्भवः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः (then/thereupon)
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
शक्ति-सैन्यानाम्of the armies (troops) of spear-bearers
शक्ति-सैन्यानाम्:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शक्तीनां सैन्यानि); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
शरीराणिbodies
शरीराणि:
कर्म (Karma/Patient)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd; Nom/Acc), बहुवचन
विष-अनलैःby poisonous fire(s)
विष-अनलैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (विषरूपः अनलः); पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन