Shloka 63
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
पातुं क्षमास्ते जलधीनलं दग्धुं त्रिविष्टपम् / अरे पापसमाचार किंवृथा शङ्कसे स्त्रियः
Transliteration
pātuṃ kṣamāste jaladhīnalaṃ dagdhuṃ triviṣṭapam / are pāpasamācāra kiṃvṛthā śaṅkase striyaḥ
Translation
You are able to drink up the oceans and to burn Triviṣṭapa (the heavenly realm) with fire. O you of sinful conduct, why do you vainly suspect women?
Word by Word
पातुम्to drink
पातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक; ‘to drink/protect’ (here: to drink)
क्षमाःcapable
क्षमाः:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate adjective
तेyou (all)
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; enclitic pronoun ‘you (pl.)’
जलधि-अनलम्the ocean-fire (submarine fire)
जलधि-अनलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजलधि (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जलधेः अनलः’ (submarine fire)
दग्धुम्to burn
दग्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√दह् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
त्रिविष्टपम्heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अरेhey!
अरे:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeIndeclinable
Rootअरे (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative interjection)
पाप-समाचारO evil-behaved one
पाप-समाचार:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + समाचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘पापः समाचारः यस्य’ (abusive address: ‘evil-conducted’)
किम्why?
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Question)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (interrogative particle)
वृथाin vain, uselessly
वृथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
शङ्कसेyou fear, you suspect
शङ्कसे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√शङ्क् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन