Shloka 36
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
अस्माञ्जेतुं किलायान्ति हा कष्टं विधिवैशसम् / अबलानां समूहस्छेद्बलिनो ऽस्मान्विजेष्यते
Transliteration
asmāñjetuṃ kilāyānti hā kaṣṭaṃ vidhivaiśasam / abalānāṃ samūhaschedbalino 'smānvijeṣyate
Translation
They say they are coming to conquer us—alas, what a harsh stroke of fate! If a host of the weak should become mighty and defeat us.
Word by Word
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
जेतुम्to conquer
जेतुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), परस्मैपदी धातु; क्रियार्थक (purpose)
किलit is said
किल:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय, प्रसिद्ध्यर्थक/श्रुत्यर्थक-निपात
आयान्तिthey come
आयान्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
हाalas!
हा:
उद्गार (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय, विस्मय/शोकसूचक-उद्गार (Interjection)
कष्टम्misery, hardship
कष्टम्:
भाव (Predicative/Exclamatory)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; भाववाचक (abstract)
विधि-वैशसम्cruelty of fate
विधि-वैशसम्:
विशेष्य (Apposition to कष्टम्)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक) + वैशस (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: विधेः वैशसम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अबलानाम्of the weak
अबलानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootअबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (generic), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
समूहःa group
समूहः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसमूह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चेत्if
चेत्:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय, शर्तार्थक-निपात (Conditional particle: 'if')
बलिनःof the strong one
बलिनः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विजेष्यतेwill conquer
विजेष्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग वि-