Shloka 34
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
तस्माद्देवात्समुत्पन्ना काचित्स्त्री बलगर्विता / स्वयमेव किलास्राक्षुस्तां देवा वासवादयः
Transliteration
tasmāddevātsamutpannā kācitstrī balagarvitā / svayameva kilāsrākṣustāṃ devā vāsavādayaḥ
Translation
From that deity there arose a woman, proud of her strength. The gods, led by Vāsava (Indra), beheld her with their own eyes.
Word by Word
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
देवात्from the god
देवात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
समुत्पन्नाarisen, born
समुत्पन्ना:
कर्तृसम्बन्धि विशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
काचित्some, a certain
काचित्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formअनिश्चितवाचक सर्वनाम-विशेषण (Indefinite pronominal adjective), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्त्रीwoman
स्त्री:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
बलगर्विताproud of strength
बलगर्विता:
कर्तृसम्बन्धि विशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिक) + गर्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP from गर्व्/गर्वय्)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: बलस्य गर्विता), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त-विशेषण
स्वयम्by themselves
स्वयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), क्रियाविशेषण (Adverb)
एवindeed, just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक-निपात (Emphatic particle)
किलit is said
किल:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय, प्रसिद्ध्यर्थक/श्रुत्यर्थक-निपात (Reportative particle: 'it is said')
अस्राक्षुःthey created
अस्राक्षुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
वासव-आदयःbeginning with Vāsava (Indra)
वासव-आदयः:
कर्ता-विशेषण (Appositive to subject)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Enumerative: वासवः आदिः येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन