Shloka 20
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
भौमान्तरिक्षदिव्यानामुत्पातानामिति व्रजम् / अवलोक्य भृशं त्रस्ताः सर्वे नगरवासिनः / निवेदयामासुरमी भण्डाय प्रथितौजसे
Transliteration
bhaumāntarikṣadivyānāmutpātānāmiti vrajam / avalokya bhṛśaṃ trastāḥ sarve nagaravāsinaḥ / nivedayāmāsuramī bhaṇḍāya prathitaujase
Translation
Beholding that host of portents on earth, in the mid-air, and in the heavenly realms, all the city-dwellers were greatly terrified and reported it to Bhaṇḍa, famed for his might.
Word by Word
भौम-अन्तरिक्ष-दिव्यानाम्of terrestrial, atmospheric, and celestial
भौम-अन्तरिक्ष-दिव्यानाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभौम (प्रातिपदिक) + अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक) + दिव्य (प्रातिपदिक)
Formत्रयाणां समाहार-द्वन्द्वः; पुं/नपुंसक-समासप्रातिपदिक; षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन
उत्पातानाम्of portents
उत्पातानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootउत्पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
व्रजम्the settlement/hamlet
व्रजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
अवलोक्यhaving seen
अवलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; उपसर्गः ‘अव’
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
त्रस्ताःfrightened
त्रस्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रस् (धातु)
Formक्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नगर-वासिनःtown-dwellers
नगर-वासिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (नगरे वसन्ति)
निवेदयामासुःreported/informed
निवेदयामासुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिच् (causative) ‘निवेदय-’
अमीthese (people)
अमी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
भण्डायto Bhaṇḍa
भण्डाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन
प्रथित-ओजसेto the famed-in-might one
प्रथित-ओजसे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; बहुव्रीहिः (प्रथितम् ओजः यस्य सः)