Next Verse

Shloka 1

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनं नाम विंशो ऽध्यायः आकर्ण्य ललितादेव्या यात्रानिगमनिस्वनम् / महान्तं क्षोभमायाता भण्डासुरपुरालयाः

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne kiricakrarathadevatāprakāśanaṃ nāma viṃśo 'dhyāyaḥ ākarṇya lalitādevyā yātrānigamanisvanam / mahāntaṃ kṣobhamāyātā bhaṇḍāsurapurālayāḥ

Thus, in the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, in the latter section, in the dialogue of Hayagrīva and Agastya, within the Lalitā narrative, is the twentieth chapter called “The Revelation of the Deities of the Kiri-cakra Chariot.” Hearing the resounding signal that marked the close of Lalitā Devī’s march, the dwellers of Bhaṇḍāsura’s city were seized by great agitation.

इतिthus
इति:
Vacana-parisamapti (वचन-परिसमाप्ति/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormIndeclinable; quotative/closing particle (इति-प्रयोग)
श्रीब्रह्माण्डमहापुराणेin the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री + ब्रह्माण्ड + महापुराण (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); multi-member तत्पुरुष compound
उत्तरभागेin the latter section
उत्तरभागे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootउत्तरभाग (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: उत्तरः भागः
हयग्रीवागस्त्यसंवादेin the dialogue of Hayagrīva and Agastya
हयग्रीवागस्त्यसंवादे:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeNoun
Rootहयग्रीव + अगस्त्य + संवाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); द्वन्द्व (itaretara): हयग्रीवश्च अगस्त्यश्च (their dialogue)
ललितोपाख्यानेin the Lalitā-episode/narrative
ललितोपाख्याने:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeNoun
Rootललिता + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: ललितायाः उपाख्यानम्
किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनम्the revelation of the deities of the Kiricakra chariot
किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिरीचक्र + रथ + देवता + प्रकाशन (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); multi-member तत्पुरुष: (किरीचक्र-रथ)-देवता-प्रकाशनम्
नामnamed/called
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/Designation)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
FormIndeclinable; naming particle (नाम-शब्दः)
विंशःtwentieth
विंशः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootविंश (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ordinal sense 'twentieth'
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootआ + कर्ण् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय; ल्यप्), 'having heard'
ललितादेव्याof Goddess Lalitā
ललितादेव्या:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootललितादेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); कर्मधारय: ललिता एव देवी
यात्रानिगमनिस्वनम्the sound of the departure-march
यात्रानिगमनिस्वनम्:
Karma (कर्म/Object of hearing)
TypeNoun
Rootयात्रा + निगमन + निस्वन (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); multi-member तत्पुरुष: यात्रायाः निगमनस्य निस्वनः (sound of departure)
महान्तम्great
महान्तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifies क्षोभम्
क्षोभम्agitation/commotion
क्षोभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootक्षोभ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
आयाताःcame/approached
आयाताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
FormPast active participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); finite sense 'came/arrived'
भण्डासुरपुरालयाःthe inhabitants of Bhaṇḍāsura’s city
भण्डासुरपुरालयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभण्डासुर + पुर + आलय (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: भण्डासुरस्य पुरस्य आलयाः (dwellers of the city)