Shloka 44
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताच्चित्रस्थानकृतालयाः / इन्द्रादयो ऽनेकभेदा दिशामष्टकदेवताः
Transliteration
tasyaiva parvaṇo 'dhastāccitrasthānakṛtālayāḥ / indrādayo 'nekabhedā diśāmaṣṭakadevatāḥ
Translation
Beneath the joints of that mountain, dwellings were fashioned in wondrous, variegated places; there abide the deities of the eight directions, of many kinds, with Indra and the rest at their head.
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध—‘of that’
एवindeed/only
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
पर्वणःof the joint/segment
पर्वणः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध—‘of the joint/segment’
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place) ‘below’
चित्रस्थानकृतालयाःhaving abodes made in various places
चित्रस्थानकृतालयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचित्र-स्थान-कृत-आलय (प्रातिपदिक; चित्र + स्थान + √कृ (धातु) + क्त + आलय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’; विशेषण—‘देवताः’
इन्द्रादयःIndra and others
इन्द्रादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र-आदि (प्रातिपदिक; इन्द्र + आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘Indra and others’
अनेकभेदाःof many kinds/divisions
अनेकभेदाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनेक-भेद (प्रातिपदिक; अनेक + भेद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—‘देवताः’
दिशाम्of the directions
दिशाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध—‘of the directions’
अष्टकदेवताःthe deities of the eight directions
अष्टकदेवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टक-देवता (प्रातिपदिक; अष्टक + देवता)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समासः—‘eightfold deities’ (deities of the eight directions)