Shloka 136
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
त्रैलोक्यस्यैष उत्सेधो व्याख्यातो योजनैर्मया / मन्वन्तरेषु देवानामिज्या यत्रैव लौकिकी
Transliteration
trailokyasyaiṣa utsedho vyākhyāto yojanairmayā / manvantareṣu devānāmijyā yatraiva laukikī
Translation
Thus have I set forth, in yojanas, the height of the three worlds; in the Manvantaras, there itself the worship of the gods proceeds in worldly rite.
Word by Word
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
उत्सेधःheight, elevation
उत्सेधः:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्सेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
व्याख्यातःhas been explained
व्याख्यातः:
Kriya (क्रिया/वाक्य-प्रवृत्ति)
TypeVerb
Rootवि + आ + ख्या (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle): ‘explained’
योजनैःby yojanas (as units)
योजनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करणम् (by means of yojanas, as measure)
मयाby me
मया:
Kartr (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, तृतीया (3), एकवचन; कर्तृ-करणभावः (by me)
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
इज्याworship, sacrifice
इज्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; यज्ञ/पूजा-अर्थक संज्ञा
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-क्रियाविशेषणम् (relative adverb: where)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपातः (emphatic particle)
लौकिकीworldly, customary
लौकिकी:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootलौकिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (इज्यायाः)